Yüz Bin Esir Alınan Eşsiz Bir Zafer Pasinler Savaşı

Pasinler Savaşı, Tuğrul Bey Döneminde Selçuklu – Bizans kuvvetleri arasında Erzurum ilinin bir ilçesi olan Pasinler (Hasankale) bölgesinde 1048 senesinde gerçekleşmiştir. Buranın eski adı Hasankale olduğundan dolayı kaynaklarda Hasankale Savaşı olarak da geçmektedir. Savaş tam olarak bu bölgede yaşanmıştır.

 Pasinler Savaşı Nedenleri

Cend şehrine göç ettiklerinden itibaren yurt arayışında olan  Selçuklular, Anadolu’yu keşfetti ve Anadolu’yu yurt tutmak maksadıyla akınlar düzenlemeye başladılar. Tuğrul Bey döneminde devlet kurulduktan sonra fetih hareketleri sistemli bir hale getirildi. Tuğrul Bey, Kutalmış, İbrahim Yınal ve Yakubi’yi sık sık  Anadolu seferi için görevlendiriyordu. Bu akınlardan biri de Musa Yabgu’nun oğlu Melik Hasan tarafından gerçekleştirildi. Melik Hasan, Zap Suyu üzerinde Bizans kuvvetleri tarafından pusuya düşürüldü ve yanındaki  askerleriyle birlikte öldürüldü.

Melik Hasan’ın öldürülmesine çok üzülen Tuğrul Bey, intikam için İbrahim Yınal  ve Kutalmış’ı  Anadolu seferine  görevlendirdi. Pasinler Savaşı için harekete geçildi.

Pasinler Savaşı

Selçuklu Ordusu

İbrahim Yınal, Türkistan’dan gelen bir grup Türkmen halkını Anadolu’ya yönlendirdikten sonra, amcasının oğlu Kutalmış ile birlikte  harekete geçti. Selçuklu ordusu 100.000 kişiden oluşmaktaydı.

Pasinler Savaşı

Bizans Ordusu

Gürcü Prensi Liparites, 20.000 kişilik ordusuyla Hasankale önünde Katakalon kumandasındaki asıl Bizans ordusuyla birleşti. Gürcü, Ermeni ve Rumlardan oluşan 50.000 kişilik Bizans ordusu Pasinler,  Ugümü köyünde karargâh kurdular. Selçuklu ordusu  da Hasankale önlerine gelip karargâhını kurdu. Bizans ordusunun merkez hattında Lİparites, sağ kanadında Katalakon ve  sol kanadında Aaron yer almıştı.

Pasinler Savaşı

Hasankale Savaşı İki Ordu Karşı Karşıya

Rumlar, Türkler toplanmadan önce saldırma teklifinde bulundular ancak cumartesi gününü uğursuz sayan Liparites buna yanaşmadı. İbrahim Yınal 18 Eylül 1048 cumartesi günü, hücuma gecti. Gece boyunca devam eden mücadele sonucunda Bizans ordusu bozguna uğratıldı. Gürcü prensi Liparites ve birçok komutan esir alındı.Geriye kalan Bizans kuvvetleri güçlükle Van ve Ani kalelerine sığındılar.

Pasinler Savaşı Sonuçları

İslam kaynaklarında 100.000 kişinin esir alındığından ve ganimetin 10.000 arabayla taşındığından bahsedilir. Ganimetler arasında 19.000 zırh da vardı.

İbrahim Yınal, yanına aldığı önemli esir ve ganimetler ile birlikte Rey’e Tuğrul Bey’in yanına döndü. Sultan bu zaferden dolayı kardeşi İbrahim Yınal’ı tebrik etti ve 400.000 dinar vermek istedi ama İbahim Yınal kabul etmedi.

Barış Anlaşması

Hasankale Savaşı ‘nın Selçukluların galibiyeti ile sonuçlanmasının ardından Bizans ile barış anlaşması imzalandı.

Bizans İmparatoru IX.Konstantinos Monomakhos, bu dönemde Balkanlar’da Peçenek Türklerinin akınlarından dolayı doğuda Selçuklularla anlaşmak zorunda kaldı ve Tuğrul Bey’e barış teklifinde bulundu.Tuğrul Bey teklifi kabul etti.

  1. İstanbul’da, Emeviler döneminde Mesleme b. Abdülmelik tarafından inşa edilen cami ve minaresi tamir edilecek.
  2. Şiî Fatımî Halifesi nâmına  okutulan hutbe, Sünnî Abbasi Halifesi ve Selçuklu sultanı adına okutulacak.
  3. Cami mihrabına Tuğrul Bey’in kullandığı ok ve yay işareti yani tuğrası işlenecek.
  4. Bizans , Selçuklu Devleti’ne yıllık vergi ödeyecek.

Bizans ilk üç  maddeyi yerine getiriyor ancak vergi vermeyi kabul etmiyor.

Kaynakça

ÖNGÜL Ali, Selçuklular Tarihi 1, İstanbul 2016

TURAN Osman, Selçuklular Tarihi Ve Türk-İslam Medeniyeti , İstanbul 2009

Orta Çağ Tarihi, İstanbul 2016

  • Add Your Comment