Osmanlı Kaleleri: Akçahisar (Kruya) Kalesi

Akçahisar (Kruya) Kalesi

Akçahisar (Kruya) Kalesi, Arnavutluk’un orta kesiminde, Tiran’ın kuzeyinde yer almaktadır. Kasaba’nın en eski kısmı kayalık bir yüzey üzerine kurulan, her tarafı sarp kayalıklarla çevrili kaledir. Kale 800 m. uzunluğunda, yaklaşık 275×150 metrelik bir alanı içine alan sura sahiptir.

Akçahisar (Kruya) Kalesi, Arnavutluk’un orta kesiminde, Tiran’ın kuzeyinde yer almaktadır. Kasaba’nın en eski kısmı kayalık bir yüzey üzerine kurulan, her tarafı sarp kayalıklarla çevrili kaledir. Kale 800 m. uzunluğunda, yaklaşık 275×150 metrelik bir alanı içine alan sura sahiptir.

Akçahisar (Kruya) Kalesi’ni haritada görüntülemek için TIKLA

Akçahisar (Kruya) Kalesi Fotoğrafı

Akçahisar (Kruya) Kalesi Fotoğrafı

Akçahisar (Kruya) Kalesi’nin Tarihi

Akçahisar (Kruya) Kalesi‘nin tarihi İmparator Justinianos (6. yüzyıl) dönemine kadar uzanmakla beraber arkeolojik bulgular bundan iki yüzyıl sonrasına aittir. 1271-1272’de Fransız Prensi ve sonradan Güney İtalya’nın yöneticisi olan Anjou Hanedanı’ndan Charles, Draç ile Kruya’yı alıp eski kaleyi yeniden yaptırdı. Kale daha sonraki dönemlerde Bizans İmparatorluğu, Sırp Krallığı ve Arnavut beylerinin eline geçti.

Osmanlı Devleti Hakimiyetine Geçiyor

Akçahisar ilk defa 1418 yılında diğer Arnavutluk topraklarıyla birlikte Osmanlı hâkimiyetine geçti. Ancak Osmanlıların 1443’te İzladi’deki mağlubiyetinin ardından Arnavut Beyi İvan Kastriyota’nın oğlu İskender Bey Arnavutluk’a girerek Kruya’yı Osmanlılardan alarak mevcut kaleyi tahkim etti. Bilâhare Fatih Sultan Mehmet 1457 ve 1466 yıllarında iki defa Akçahisar (Kruya) Kalesi‘ni kuşattı ise de çok sarp bir yerde yapılmış olması sebebi ile kalenin fethini gerçekleştiremedi. İskender Bey’in 1468’de vefatından sonra kale Venediklilerin hakimiyetinde kaldı. Fatih Sultan Mehmet 1477’de tekrar Venedik üzerine saldırıya geçti. Bu kapsamda Evrenosoğlu Ahmed Bey tarafından kuşatılan ve Venedik tarafından savunulan Akçahisar Kalesi 16 Haziran 1478’de Osmanlı kuvvetlerine teslim olmak zorunda kaldı.

Osmanlı Devleti Tarafından İmarı

Fethin ardından kasaba bir kadılık merkezi haline getirildi. Kale içinde bir cami ile hemen onun yanında bir hamam inşa edildi. Kasabaya bir grup Müslüman yerleştirildi ve hisar yeniden esaslı bir şekilde tamir edildi. Yapılan tahrire göre 1528-30 yıllarında Akçahisar’da 89 Hıristiyan ve 65 Müslüman hane vardı. 17. yüzyılda kasabanın büyük bir kısmı eski kalenin dışında yer alan 800 haneden oluştuğu kaydedilmektedir.

19. Yüzyıldaki Durumu

19. yüzyılın başlarından itibaren Kruya’daki güçlü ailelerin Tiran’a göç etmesiyle Akçahisar canlılığını yitirmeye başladı. Bu dönemde Kruya Osmanlı Devleti’ne karşı isyan eden Arnavut isyancıların merkezi oldu. 1831’deki Büyük Arnavut isyanından sonra Reşid Paşa kumandasındaki Osmanlı birlikleri Akçahisar (Kruya) Kalesi’ne hücum etti ve kasaba büyük bir tahribe uğradı. Şemseddin Sâmi kalenin Hicrî 1248 (1832/1833) tarihinde Reşid Paşa’nın emriyle yıkıldığını, harabelerinin içinde 80 hane ile iki cami bulunduğunu bildirmektedir. Tahrip edilen II. Mehmed Camii ile Murad Bey camileri mevcut kitabelerine göre Hicrî 1253’te (1837-38) yeniden yaptırılmıştır.

Akçahisar (Kruya) Kalesi Planı

Akçahisar (Kruya) Kalesi Planı

Akçahisar (Kruya) Kalesi geçmişte ortaya çıkan iç isyanlardan kurtulmak üzere yapılmış gayrı muntazam bir binadan ibaret olup, gayet yüksek olması nedeniyle istihkâmat sırasına konulmayarak olduğu gibi bırakılmış iken 19. yüzyılın ortalarında Merditalılarla mücadele etmek için kalenin tamiri ile içine top ve asker yerleştirilmesine lüzum görülmüştür. Elimizde Akçahisar (Kruya) Kalesi‘ne ait plan ve resimler kalenin 1864-1866 tarihleri arasında yapılan tamiratın öncesinde ve sonrasında İşkodra Mutasarrıflığı tarafından hazırlattırılmıştır.

Akçahisar (Kruya) Kalesi Çizimi

Akçahisar (Kruya) Kalesi Çizimi

İlk plan Ekim 1864 tarihine aittir ve kale bu plana göre inşa edilmiştir. Yaklaşık bir buçuk yıl süren inşaat çalışmaları, halkın ve askerlerin de yardımıyla Mart 1866’da tamamlanmış bilâhare kalenin içine top ve asker yerleştirilmiştir. Akçahisar Kalesi’nin surlarının cepheden görüntüsünün yer aldığı ikinci resim inşaatın tamamlanmış halini göstermektedir. 19. yüzyıl sonlarında tamamı Arnavut ve Müslüman olmak üzere yaklaşık 7500 nüfusu olan Akçahisar 1907 ve 1912 yılları arasında Osmanlı Devleti’ne karşı Arnavut isyanlarına sahne oldu. Kasabadaki Osmanlı hâkimiyeti 1912 yılında Balkan Savaşı ile birlikte sona erdi. Günümüzde Krujë ismiyle anılan şehir, Arnavutluk Devleti sınırları içerisindedir.

Akçahisar (Kruya) Kalesi’ni harita videosunu aşağıdan izleyebilirsiniz.

Kaynakça:

https://www.devletarsivleri.gov.tr/varliklar/dosyalar/eskisiteden/yayinlar/osmanli-arsivi-yayinlar/144_Osmanli_kalaleleri.pdf

  • Add Your Comment